Zgłoszenie wierzytelności to jeden z podstawowych kroków w postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych. Choć może to brzmieć skomplikowanie, w rzeczywistości proces ten stał się prostszy i bardziej uporządkowany dzięki Krajowemu Rejestrowi Zadłużonych (KRZ). Od jego wprowadzenia w 2021 roku zgłoszenie wierzytelności odbywa się za pomocą systemu teleinformatycznego. Jednak jeśli chcesz odzyskać swoje pieniądze, musisz to zrobić zgodnie z wymaganiami prawnymi – aktualnie jest to dość przejrzysty proces, który nie wymaga dostarczania dokumentów w formie papierowej. A jak poprawnie zgłosić wierzytelność? W tym wpisie omówimy, jak to zrobić, a także, na jakie błędy zwracać uwagę, by uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji, które niesie za sobą zgłoszenie po terminie. Zapraszamy do lektury!
Co to jest KRZ i jak działa?
Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ) to elektroniczny system, który powstał, aby zorganizować oraz uprościć proces zgłaszania wierzytelności w postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych. Dzięki KRZ wszystkie postępowania są prowadzone w sposób zdalny, co eliminuje konieczność składania dokumentów w tradycyjnej formie papierowej. To ogromne ułatwienie zarówno dla wierzycieli, jak i syndyków, którzy mają teraz łatwy dostęp do akt sprawy oraz mogą na bieżąco śledzić status postępowania. System umożliwia wierzycielom zgłaszanie swoich wierzytelności bezpośrednio do syndyka, a także zapewnia stały dostęp do informacji o stanie postępowania. Co ważne, dzięki niemu można przechowywać pełną dokumentację online, co z kolei eliminuje konieczność osobistego stawiania się w sądzie czy wysyłania papierowych pism.
KRZ pełni także funkcję publicznego rejestru, w którym dostępne są dane o osobach, wobec których prowadzone są postępowania upadłościowe, restrukturyzacyjne, a także informacje dotyczące dłużników, mających problemy z płynnością finansową. Dzięki temu wierzyciele mają bieżący dostęp do najważniejszych informacji, które mogą wpływać na dalsze kroki w dochodzeniu roszczeń.
Kto i kiedy powinien zgłosić wierzytelność w KRZ?
Zgłoszenie wierzytelności w KRZ nie jest obowiązkowe dla wszystkich wierzycieli, którzy chcą wziąć udział w postępowaniu restrukturyzacyjnym, ale za to jest potrzebne, aby ubiegać się o zaspokojenie swoich roszczeń z masy upadłościowej w postępowaniu upadłościowym. W zależności od rodzaju postępowania wierzyciele mają określony termin na dokonanie zgłoszenia – zazwyczaj wynosi on 30 dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości. To oznacza, że musizą oni zgłosić swoje roszczenie w systemie KRZ w ciągu tego czasu, aby mieć możliwość odzyskania części swojego długu.
- Kiedy dokładnie zaczyna biec termin? Zgłoszenie wierzytelności jest możliwe dopiero po ogłoszeniu upadłości i opublikowaniu odpowiedniego obwieszczenia w KRZ. Niezależnie od tego, kiedy wierzyciel faktycznie dowiedział się o ogłoszeniu upadłości, termin do zgłoszenia liczy się od momentu publikacji tego obwieszczenia.
- Kto może zgłosić wierzytelność? Zgłoszenie wierzytelności przysługuje wszystkim wierzycielom, którzy posiadają roszczenia wobec upadłego. Dotyczy to zarówno osób fizycznych, jak i podmiotów gospodarczych. Należy jednak pamiętać, że w przypadku niektórych wierzytelności, takich jak te zabezpieczone hipoteką, zastawem lub roszczenia z umowy o pracę, syndyk może je uwzględnić na liście wierzytelności z urzędu, choć i tak warto w takim przypadku dokonać zgłoszenia, by mieć pewność, że wierzytelność nie zostanie pominięta.
- Terminy zgłoszenia dla zagranicznych wierzycieli, którzy mogą nie otrzymać zawiadomienia o ogłoszeniu upadłości na czas, również wynosi 30 dni od obwieszczenia w KRZ. To oznacza, że nawet jeśli zawiadomienie dotrze do nich po upływie tego okresu, nie będą zwolnieni z obowiązku dokonania zgłoszenia w wyznaczonym terminie.
Zgłoszenie wierzytelności a postępowanie restrukturyzacyjne
W odróżnieniu od postępowania upadłościowego, gdzie zgłoszenie wierzytelności jest konieczne, aby skutecznie zabezpieczyć prawa wierzyciela w postępowaniach restrukturyzacyjnych, zasadniczo nie ma takiego obowiązku ani terminów. W postępowaniu restrukturyzacyjnym spis wierzytelności sporządza nadzorca albo zarządca. Jednakże – z perspektywy wierzyciela – niezwykle istotne jest, aby upewnić się, że wierzyciel został uwzględniony w spisie oraz czy został ujęty w poprawnej wysokości. Błędne umieszczenie wierzytelności może bowiem skutkować pokrzywdzeniem prawa wierzyciela, w tym obniżenia siły głosu podczas głosowania nad propozycjami układowymi (propozycjami restrukturyzacji). Dlatego też w postępowaniu restrukturyzacyjnym odpowiedni kontakt z nadzorcą jest nawet ważniejszy, niż w postępowaniu upadłościowym.
Jak zgłosić wierzytelność w KRZ?
- Rejestracja i logowanie do KRZ
Pierwszym krokiem, który należy wykonać, jest rejestracja w systemie KRZ. Aby uzyskać dostęp do Portalu Użytkowników Zarejestrowanych, wierzyciel musi posiadać profil zaufany lub kwalifikowany podpis elektroniczny. Po zarejestrowaniu się otrzyma dostęp do platformy, na której można zgłaszać wierzytelności, składać pisma procesowe i śledzić postęp sprawy.
- Wybór formularza zgłoszenia wierzytelności
Po zalogowaniu się do systemu KRZ należy przejść do zakładki „Nowy wniosek” i wybrać formularz „Zgłoszenie wierzytelności”. Warto zwrócić uwagę, że w systemie KRZ dostępne są różne formularze, w zależności od rodzaju postępowania – dla postępowań upadłościowych należy wybrać formularz odpowiedni do tego typu postępowania. Wypełnienie formularza jest prostym procesem, który wymaga podania kilku podstawowych informacji.
- Uzupełnianie formularza zgłoszenia wierzytelności
1. Dane identyfikacyjne wierzyciela
W formularzu zgłoszenia wierzytelności należy podać dokładne dane identyfikacyjne wierzyciela, w tym:
- imię i nazwisko (dla osoby fizycznej) lub nazwa firmy (dla przedsiębiorcy),
- numer PESEL (dla osoby fizycznej) lub numer NIP (dla firmy),
- adres korespondencyjny – dokładny adres, pod którym można kontaktować się z wierzycielem, oraz dane kontaktowe (adres e-mail, numer telefonu),
- numer konta bankowego – dla wierzyciela, który chce otrzymywać środki z masy upadłościowej, konieczne jest podanie numeru konta, na które będą przekazywane środki.
2. Kwota wierzytelności
W formularzu zgłoszenia wierzytelności należy podać dokładną wartość roszczenia, w tym:
- kwotę główną – wartość podstawowego długu, który dłużnik jest winien wierzycielowi,
- należności uboczne – wszelkie dodatkowe roszczenia związane z wierzytelnością, takie jak odsetki za opóźnienie, koszty windykacji czy inne opłaty, które wierzyciel ma prawo naliczyć zgodnie z umową lub prawem,
- wartość niepieniężna wierzytelności – jeżeli wierzyciel ma roszczenie w formie niepieniężnej, np. w postaci zwrotu towarów lub usług, należy również wskazać wartość tej wierzytelności.
3. Dowody stwierdzające istnienie wierzytelności
Choć w samej platformie KRZ nie jest wymagane dołączanie dokumentów, to w przypadku, gdy syndyk zażąda potwierdzenia wierzytelności, wierzyciel musi przedstawić odpowiednie dowody. Do takich dowodów mogą należeć:
- umowy – dokumenty, które potwierdzają istnienie danej wierzytelności, takie jak umowy kredytowe, pożyczkowe czy umowy o świadczenie usług,
- nakazy zapłaty – dokumenty wydane przez sąd, które potwierdzają wysokość roszczenia,
- faktury – jeżeli wierzyciel dostarczył towary lub świadczył usługi na rzecz dłużnika, faktury mogą stanowić dowód wierzytelności,
- wyroki sądowe – w przypadku prawomocnych wyroków, które ustalają wysokość i istnienie wierzytelności.
Warto zaznaczyć, że dokładność i kompletność dowodów mogą mieć duże znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania. Z tego powodu warto przygotować wszystkie niezbędne dokumenty na wypadek ich zażądania przez syndyka.
4. Zabezpieczenia związane z wierzytelnością
Jeśli wierzytelność jest zabezpieczona, np. hipoteką, zastawem lub poręczeniem, należy podać szczegóły dotyczące zabezpieczenia. W takim przypadku wierzyciel powinien wskazać:
- rodzaj zabezpieczenia – np. zastaw rejestrowy, hipoteka na nieruchomości, poręczenie,
- przedmiot zabezpieczenia – jeśli zabezpieczenie dotyczy konkretnego przedmiotu (np. nieruchomości, pojazdu), należy podać szczegóły, w tym numer działki, numer rejestracyjny pojazdu lub inne istotne informacje,
- wartość zabezpieczenia – wartość rynkowa przedmiotu zabezpieczenia, na wypadek gdyby konieczne było jego wykorzystanie w celu zaspokojenia wierzytelności.
5. Stan sprawy
Jeżeli wierzytelność jest już przedmiotem postępowania sądowego lub administracyjnego, należy podać informacje na temat stanu sprawy. Są to takie informacje, jak:
- numer sprawy sądowej – jeśli toczy się sprawa sądowa dotycząca tej wierzytelności,
- rodzaj postępowania – czy jest to postępowanie cywilne, administracyjne, sądowoadministracyjne, czy też sprawa w sądzie polubownym,
- status postępowania – np. czy zapadł wyrok, czy sprawa jest w toku, czy została zawarta ugoda.
- Podpisanie i wysłanie zgłoszenia
Po wypełnieniu formularza należy podpisać go przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub profilu zaufanego, w zależności od tego, jak została przeprowadzona rejestracja. Następnie zgłoszenie należy wysłać do syndyka, który będzie odpowiedzialny za dalsze procedowanie sprawy. Wierzyciel otrzyma potwierdzenie, że zgłoszenie zostało przyjęte i zapisane w systemie.
- Zgłoszenie przez pełnomocnika
Jeśli wierzyciel zdecyduje się na reprezentowanie przez pełnomocnika (np. adwokata, radcę prawnego lub doradcę restrukturyzacyjnego), pełnomocnik może w jego imieniu dokonać zgłoszenia wierzytelności. W takim przypadku pełnomocnik musi posiadać odpowiednią pełnomocnictwo, które również może być złożone w systemie KRZ.
Opłata od zgłoszenia wierzytelności
Zgłoszenie wierzytelności w KRZ, choć proste i zorganizowane, wymaga dotrzymania ściśle określonych terminów. Jeśli wierzyciel nie zdąży zgłosić swojego roszczenia w terminie 30 dni od obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości, konieczne będzie poniesienie opłaty zryczałtowanej. Zgodnie z przepisami prawa zgłoszenie wierzytelności po upływie tego okresu wiąże się z koniecznością zapłaty stałej opłaty, której wysokość wynosi 15% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (bez wypłat nagród z zysku).
Kiedy opłata jest naliczana?
Opłata za zgłoszenie wierzytelności po terminie jest naliczana po upłynięciu terminy 30 dni od obwieszczenia. Co istotne, jest to opłata zryczałtowana, czyli nie zależy od wysokości wierzytelności. Niezależnie od tego, czy wierzyciel zgłasza roszczenie na kwotę kilku tysięcy, czy kilku milionów, opłata za spóźnione zgłoszenie jest stała.
Jakie konsekwencje wiążą się z opóźnieniem?
Spóźnione zgłoszenie nie tylko wiąże się z dodatkową opłatą, ale może również wpłynąć na możliwość udziału we wczesnym podziale masy upadłościowej. Zgłoszenie po terminie nie jest uwzględniane w początkowych planach podziału, co oznacza, że wierzyciel będzie musiał poczekać, aż syndyk sporządzi kolejny plan podziału. Oznacza to potencjalne opóźnienie w otrzymaniu środków z masy upadłościowej.
Zgłoszenie wierzytelności przez system KRZ to szybki i wygodny sposób na dochodzenie roszczeń w postępowaniu upadłościowym. Jeżeli zależy Ci na bezproblemowym uzyskaniu swojej części podziału, pamiętaj o terminie oraz poprawności danych i dokumentów, by uniknąć dodatkowych opłat i opóźnień w procesie. Choć sama procedura jest prosta, zadbanie o szczegóły może przyspieszyć cały proces odzyskiwania środków. Jeśli masz jakiekolwiek pytania dotyczące zgłoszenia wierzytelności lub potrzebujesz pomocy w tej sprawie, skontaktuj się z naszą kancelarią – pomożemy Ci przejść przez ten proces sprawnie i bez problemów.
(Artykuł ma charakter ogólny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Jeżeli masz wątpliwości co do skutków już toczącego się postępowania – skontaktuj się z prawnikiem).
